Zeydi Fıkhının Gelişimi Ve Hadi İlelhak

Siî mezhepler içerisinde Ehl-i sünnet’e en yakini Zeydiyye mezhebidir. Bunun baslica sebepleri arasindaZeydîlerin diger Siî firkalarin aksine Hz. Ebû Bekir (ö. 13/634) ve Hz. Ömer (ö. 23/644) konusundaki görüsleri gelmektedir. Ayrica Zeydî hukukunun büyük oranda Sünnî mezheplerle benzerlik arz etmesi de önemli bir etkendir. Bununla birlikte Zeydîlerin Hz. Ali’yi (ö. 40/661) sahâbeninen faziletlisi ve imâmete en layik görmelerinin yani sira kelâmî konularin pek çogunda Mu’tezile ile ayni görüsü benimsemelerinden dolayi Sünnîler tarafindan elestirilmislerdir.
Zeydî fikhinin ilk nüvelerinin aidiyeti ihtilafli olmakla birlikte- Zeyd b. Ali’nin(ö. 122/740)el-Mecmû’ adlieseriyle atildigi söylense deZeydî fikhinin olusumu Kâsim b. Ibrâhim er-Ressî (ö. 246/860), Ahmed b. Isa (ö. 247/861), Muhammed Mansûr el-Murâdî (ö. 290/913), Yahya b. Hüseyin (ö. 298/911) ve Ebû Muhammed Hasan b. Ali (ö. 304/917)tarafindan gerçeklestirilmistir.Zeydiyye içerisinde bu imamlarin isimlerine nispetle Kâsimiyye, Hâdeviyye, Nâsiriyye ve Mansûriyyegibi Zeydî fikih ekolleri kurulmustur. Bunlardan Hâdevîyye fikhi günümüze kadar varligini sürdüren ve halen müntesipleri bulunan tek Zeydî fikih ekolüdür. Diger fikih ekolleri ise zamanla yok olmustur. Her ne kadar Kâsim er-Ressî’nin fikih görüsleri Hâdevî fikhi içerisinde devam ettirilmisse deKâsim’in görüsleri artik ona nispet edilen Kâsimiyye fikih ekolünün görüsleri olmaktan çikmis, Hâdevî fikhi ile kaynasmistir.Bundan dolayi Zeydî fikhinin olusumunda yukarida isimleri zikredilenimamlarin gayretleri önemli olmakla birlikte bunlar içerisinde Hâdî-Ilelhak lakabiyla bilinen Yahya b. Hüseyin’in ön plana çiktigi görülmektedir.