Vahidi Cinannü'l Cenan Giriş Dil İncelemesi Metin Dizinler

Bu çalisma, XVI. yüzyilin baslarinda (Klasik Osmanlicanin ilk devrelerinde) yazilmis; Eski Anadolu Türkçesinden Osmanli Türkçesine geçis dönemi eseri olan ve büyük ölçüde “Eski Anadolu Türkçesi”nin özelliklerini tasiyan Vâhidî’nin Cinânü’l-Cenân (936/1529) adli eserini ihtiva etmektedir.Cinânü’l-Cenân, mesnevi tarzinda (fâilâtün/fâilâtün/fâilün) vezniyle yazilmis manzum bir hadis ve kelamikibar serhidir. Eserde amaç peygamberimizin ve çesitli din büyüklerinin sözlerini açiklamak suretiyle insanlara Islam dininin genel ahlak kurallarini benimsetmektir. Bu yönüyle eser, dinî-ahlakî bir ögüt kitabi niteligindedir. Eserde, dört hadis-i kutsî, otuz bir hadis, yüz seksen dokuz Hz. Ali vecizesi, bir Hz. Ebu Hanife, bir Hz. Üveys (Hz. Veysel Karani), bir Hz. Malik ve bir de Hz. Süfyan-i Sevri vecizesi yer almaktadir. Bu hâliyle eser daha ziyade Hz. Ali’nin vecizelerini serh eden bir kitap niteligindedir.Eserin Türk dil tarihi açisindan önemi, yazilis itibariyle Eski Anadolu Türkçesinden Klasik Osmanli Türkçesine geçis dönemine denk gelmesidir. “Orta Türkçe” devresinin sona erip “Yeni Türkçe” devresinin basladigi bu devre, tam da bir geçis dönemi özelligi göstermektedir. Dilde çesitli degisim ve kirilmalarin yasandigi geçis devrelerinin dilin gelisim sürecinin aydinlatilmasi açisindan büyük önemi oldugunu düsünerek bu esere yöneldigimizi belirtmek isteriz. Eski Anadolu Türkçesinin yavas yavas standartlasip klasik edebî dil olma yoluna girmesi; buna bagli olarak dilde yabanci unsurlarin özellikle Arapça, Farsça kelime ve terkiplerin çogalmasiyla ifadenin agirlasmasi; bir taraftan eski (arkaik) biçim ve ifadelerin devam ederken bir taraftan yeni sözlerin ve yeni gramatikal biçimlerin olusmaya baslamasi gibi özellikler hem bu geçis döneminin hem de inceledigimiz Cinânü’l-Cenân’in ortak özellikleri seklinde karsimiza çikmaktadir. Çalismamiz, “Giris”, “Dil Incelemesi”, “Metin” ve “Dizinler” basliklarini tasiyan dört ana bölümden olusmaktadir. “Giris” bölümünde eserin müellifi, yazilis tarihi, konusu, sekil özellikleri, nüshalari, dili ve üslubu üzerinde durulmustur.