Türkiye Nasıl Paylaşıldı Kaynarca Muahedesinden Son Felaketimize Kadar Şark Meselesi

XIX. yüzyil baslarindan itibaren iç ve dis etkenlerle dagilma sürecine giren Osmanli Imparatorlugu, hâkimi oldugu genis topraklarda Avrupa’nin büyük güçlerine karsi bilhassa diplomatik ve askerî nitelikleri ön plana çikan bir var olma mücadelesi vermistir. Yikilisina kadar sürecek olan bu mücadele sirasinda Osmanli Imparatorlugu, kimi zaman 1856 Paris Kongresi’nde oldugu gibi Avrupali büyük güçlerin himayesine girmis, kimi zaman da bir an önce parçalanip paylasilmasi gereken bir ülke olarak görülmüstür. Osmanli Imparatorlugu’nun genis topraklari üzerinde çikarlari bulunan üç büyük devlet, Rusya, Ingiltere ve Fransa, imparatorluktaki Hiristiyan topluluklari kiskirtmak suretiyle Osmanli Imparatorlugu’nun paylasilma zeminini hazirlamislardir. Bu devletlerden Rusya, Padisah III. Ahmed’in çagdasi olan Çar I. Petro’dan (1672-1725) itibaren Balkanlara yakin ilgi duymus, bu bölgeleri kendine baglamak için her firsati degerlendirmistir. Ingiltere ise 1878 Berlin Antlasmasi’ndan sonra, tüm XIX. yüzyil boyunca uyguladigi Osmanli Imparatorlugu’nun toprak bütünlügünü koruma politikasindan vazgeçerek önce Ermenileri, daha sonra da Kürtleri ve Araplari ayrilikçi fikirlerle ayaklandirmaya çalismistir. Fransa’nin da Misir ve Suriye üzerindeki emelleri malumdur.Büyük devletlerin bu emellerine XIX. yüzyil boyunca direnen Osmanli Imparatorlugu, Balkan Savaslari’ndan (1912-1913) yenik çikmasindan sonra yüzlerce yildir Türk topragi olan Balkanlari kaybederek dagilma sürecine iyiden iyiye girecektir.Paris Üniversitesi ögretim üyelerinden Paul Hourie tarafindan Balkan Savaslari’nin hemen ardindan kaleme alinan ve Tüccarzade Ibrahim Hilmi tarafindan Osmanli Türkçesine çevrilen elinizdeki bu eser, Osmanli Imparatorlugu’nun Sark Meselesi kapsaminda adim adim nasil parçalanmaya dogru gittigini ele alan orijinal bir kaynak niteligindedir.