Türkçede Emir Kipinin İşlevleri

Konusucunun kullandigi her cümle ruh hâlini yansitir. Cümleler metin baglaminda incelendigi zaman baglamin kapsam sinirlarinda ne kadar çok anlam çesitliliginin oldugu görülür. Emir denilince akla ilk olarak statü bakimindan üstün kisilerin kimi zaman oldukça sert kimi zaman da sezgisel olarak sertligi hissedilen bir buyurma biçimi akla gelmektedir.
Peki emir eklerinin anlam sinirlarinda sadece buyurma mi vardir? Bu düsünceden yola çikarak yapilan Türkçede Emir Kipinin Islevleri baslikli çalismada metin baglamindan kopmayarak emir eklerinin anlam sinirlarinin çizilmesi amaçlanmistir. Bu amaç dogrultusunda ilk olarak Eski Türkçeden günümüze kadarki dönemden seçilen metinlerde emir eklerinin geçtigi cümleler tespit edilmis ve eklerin ifade ettigi anlam sinirlari belirlenmistir. Anlam sinirlari bir tasnife tâbi tutularak degerlendirilmistir. Tarihî lehçeler ve Türkiye Türkçesine ait taranan metinlerde emir eklerinin yetmis bir islevi tespit edilmistir. Eklerin hangi dönemde nasil bir isleve sahip olduklari ve hangi islevlerin hangi ekte yogunlastigi tablolar hâlinde sunulmustur. Islevlerin belirlenmesini saglayan ekler, sayisal olarak incelenerek bir grafikte degerlendirilmistir.
Taranan metinler neticesinde emir eklerinin sadece emretmedigi, cümlede emir ekleri bulundugu hâlde emir disinda ayni anda birden çok anlam ifade ettigi ortaya konulmustur.