Türk Halk Hikayelerinde Anlatıcı Tipolojisi

Farkli eyleyen birlikler arasinda kurulmus iliskiler bütünü olan anlati, okuyucu tarafindan okunan, dinleyicilerce dinlenen, seyirciler tarafindan izlenen kurmaca/itibarî yapi bütünüdür. Basta yazi olmak üzere çesitli biçimlerde sabitlenmis anlatilar metin olarak ifade edilirken sözlü gelenekte yasayan ve her icra edildiginde farklilasan anlati performans olarak adlandirilmaktadir. Ister anlatinin yazilisindan okunma/okuma, isterse anlatma esnasinda olsun okuyucu ve anlatici/nâkil bulunmaktadir. Okuyucu ve icraci anlaticidan baska anlatinin kendi kurmaca iç dünyasinda olup bitenleri aktaran bir anlatici bulunmaktadir. Anlati yaziya geçtigi, hikâye tasnif edildigi zaman yazar ve musannifler, yarattiklari kurmaca metne olup biteni aktaran, okuyucu/dinleyici kitlesine anlatan, idrak seviyesi yüksek varlik yerlestirirler. Anlatici olarak adlandirilan bu kurmaca dünyanin kurmaca varligi disinda zaman zaman da özellikle sözlü gelenekte icraci anlatici, onun iç dünyasina girip anlatiya müdahale eder. Dis anlatici olarak adlandirilan bu anlaticiya yazili/sabitlenmis me- tinde çok sik rastlanmaz.