TÜKENDİ
Altay dagalrinin dogu tarafinda Ulug-Hem(Yenisey) ve Hemçik irmaklari sahillerinde,Tannu ve Sayan daglarinin yamaçlarinda yasyan ve geçmiste kendilerini "Yis-Kiji" ya da "Tiva Kiji" olarak adlandiran Tiva Türkleri(Mogolistan'in Tsengel bölgesiyle Çin'de de bir miktar Tiva Türkü yasamaktadir.)maalesef,Tiva Kahramanlik destanlari üzerine hazirlanmis iki ciltlik çalismanin yayimlandigi 2004-2005 yillarina kadar sözlü edebiyati baglaminda Türkiye Türkolojisinin ilgi alanina ciddi anlamda girememis,Sovyetler Birligi'nin dagilmasindan sonraki dil,kültür sosyal-siyasi yapiya yönelik arastirma ve ögrenme çabalari yeterli olamamistir.