Bu kitap “suur’un” kaynagi, mahiyeti ve teskil esaslari üzerine “nazariyat (theoria)” ve “suret nazariyat’i” vasitasiyla bir incelemedir.
Hem “nazariyat (theoria)” hem de “suret nazariyat’i”, “mütesekkil dil theo-gonia’si’dir”.
“Mütesekkil dil theo-gonia’si”, ayrintiya girmeden ifade edersek, “mütesekkil dil dog’u’s’u’na” mahsus “fikriyat’tir (logia)”.
“Nazariyat (theoria)” esasinda “mütesekkil dil”, “as’kin’a” mahsus “suret” olarak “(mütesekkil) psukhe suret’i’dir”; “suret nazariyat’i” esasinda “mütesekkil dil” ise, “as’kin’a” mahsus suret olarak “nazar’i musiki’dir”.
“As’kin’a” mahsus “suret”, “bir’dir”.
“(Mütesekkil) psukhe suret’i”, bu bakimdan, “as’kin’a” mahsus “suret’in”, “nisbet (ratio)” yüzüdür; “nazar’i musiki” ise “gayr’i nisbet (ir-ratio)” yüzü.
“As’kin’a” mahsus “suret’in”, “nisbet (ratio)” yüzü, “zihn’e (mens)” mahsusen “kiyas’in” ve “muhakeme’nin” esasidir; “gayr’i nisbet (ir-ratio)” yüzü ise, “evvel mahfuz’a” mahsusen “hatirla’ma’nin” esasi.
Bu bakimdan “suur’u”, yukarida belirtilen manada “mütesekkil dil” esasinda ele aldik.
“As’kin”, “suret’i” itibariyle, “mütesekkil dil’dir”.
“Suur”, “suret’in, kendi’ni idrak cihet’i’dir”.
“As’kin’a” mahsus “suur” ile, bu bakimdan “mütesekkil dil’in, kendi’ni idrak cihet’i’ni” kastediyoruz.
Mütesekkil dil”, “suret’ler’e” mahsus “bir’li’k’tir (unitas)”.
Bu itibarla, “mütesekkil dil’e” mahsus “suur’u”, “mütesekkil dil’e” ait “suret’ler’e” mahsusen düsünülen “suur’lar” esasinda, “bir’li’k (unitas)” olarak ele almak gerekir.
Hem “nazariyat (theoria)” hem de “suret nazariyat’i”, “mütesekkil dil theo-gonia’si’dir”.
“Mütesekkil dil theo-gonia’si”, ayrintiya girmeden ifade edersek, “mütesekkil dil dog’u’s’u’na” mahsus “fikriyat’tir (logia)”.
“Nazariyat (theoria)” esasinda “mütesekkil dil”, “as’kin’a” mahsus “suret” olarak “(mütesekkil) psukhe suret’i’dir”; “suret nazariyat’i” esasinda “mütesekkil dil” ise, “as’kin’a” mahsus suret olarak “nazar’i musiki’dir”.
“As’kin’a” mahsus “suret”, “bir’dir”.
“(Mütesekkil) psukhe suret’i”, bu bakimdan, “as’kin’a” mahsus “suret’in”, “nisbet (ratio)” yüzüdür; “nazar’i musiki” ise “gayr’i nisbet (ir-ratio)” yüzü.
“As’kin’a” mahsus “suret’in”, “nisbet (ratio)” yüzü, “zihn’e (mens)” mahsusen “kiyas’in” ve “muhakeme’nin” esasidir; “gayr’i nisbet (ir-ratio)” yüzü ise, “evvel mahfuz’a” mahsusen “hatirla’ma’nin” esasi.
Bu bakimdan “suur’u”, yukarida belirtilen manada “mütesekkil dil” esasinda ele aldik.
“As’kin”, “suret’i” itibariyle, “mütesekkil dil’dir”.
“Suur”, “suret’in, kendi’ni idrak cihet’i’dir”.
“As’kin’a” mahsus “suur” ile, bu bakimdan “mütesekkil dil’in, kendi’ni idrak cihet’i’ni” kastediyoruz.
Mütesekkil dil”, “suret’ler’e” mahsus “bir’li’k’tir (unitas)”.
Bu itibarla, “mütesekkil dil’e” mahsus “suur’u”, “mütesekkil dil’e” ait “suret’ler’e” mahsusen düsünülen “suur’lar” esasinda, “bir’li’k (unitas)” olarak ele almak gerekir.