Şeyh Sa'deddin Cebavi Ve Sa'dilik

Abdülkadîr Geylânî ve Ahmed er-Rifâî ile ayni dönemde yasamis bir tarîkat pîri ve ismine izâfe edilen tarîkati gün yüzüne çikartilmis oldu. Seyh Sa'deddîn Cebâvî Mekke'de dogmus, Sam'da vefat etmisti. Tarîkati ise Suriye, Filistin, Ürdün, Misir, Anadolu ve Balkanlar'da yayginlasmisti. Anadolu'da iki yüz elli yil müessir olmus, Istanbul'da otuz üç tekke kurulmustu. Hatta kardesi, XII. yüzyilin ortalarinda Mardin'e gelip ribatini kurmus, tarîkati yaymisti. Edirne, Bursa, Izmir, Kastamonu gibi sehirlerde muhtelif sayida tekke tesis edilmisti. Kirim, Tekirdag, Safranbolu gibi beldelerde Sa'diyye'den hilâfet alan sahislarin kabirlerine rastlanmaktadir. Sa'dîlik kiyâmî usûlü benimsemis bir tarîkattir. Zikir meclislerinde okunan Arapça güfteli sugul, kasîde ve ilâhîler müridleri vecd ve cezbeye sevk ederken, Türk tasavvuf musikisinin zenginlesmesine sebep olmustu. Türk edebiyat tarihi uzmani Sadeddîn Nüzhet Ergun, bir Sa'dî dergâhinda dogmus ve seyhlik yapmistir. Tarîkatin ayirt edici ritüellerinden birisi, devse burhaniydi. Sam Emeviyye ve Istanbul Ayasofya camilerinde cuma namazindan sonra halka açik yapilan zikir meclisleri, tarîkatin halkla bulusmasini saglamisti.