Osmanlı Sanatı'na Dair Denemeler

Osmanli Sanati’nin öne çikan en mühim özelligi imparatorluk ve saray sanati baglaminda biçimlenmis olmasidir. Abidevî ve estetik açidan zirvede olan sanat eserleri hanedan, saray teskilati ve seyfiye sinifi gibi idareciler tarafindan yaptirilmistir. Adi geçen zümreler, reaya olarak anilan gruptan oldukça farkli bir tarz-i hayata sahipti. Osmanli kaynaklarinda, zürefa, kübera, ekabir ve havass gibi terimlerle adlandirilan bu seçkin sinif mensuplari söz konusu eserleri yaptiran kisiler olarak karsimiza çikmaktadir. Hassa Mimarlar Ocagi’ndaki mimarbasi ve hassa mimarlariyla Ehl-i Hiref Teskilati’ndaki sanatkarlar tarafindan gerçeklestirilen bu eserler ortak bir ekip çalismasinin ürünü olarak ortaya çikmislardir. Mimarlarin ve sanatçilarin eserleri meydana getirirken, Bati’dakinin aksine kisisel üsluplarini fazla yansitamadiklari görülmektedir. Bunun sebebi olarak, ictimaî yapinin kolektivist bir vaziyette olmasi, bireyin ön planda olmamasi gibi etkenler gösterilebilir. Istisnaî bazi örnekler bir tarafa birakilirsa ne mimarlarin ne de nakkaslarin, müzehhiplerin, mücellitlerin vs. eserlerine imza atmamalari da bu durumun bir göstergesidir. Lakin Batililasma hareketlerinin hiz kazanmasiyla birlikte 19. Yüzyilin sonlarinda, Osmanli sanatinda Bati tarzi resmin yayginlasmasiyla adi geçen durum degismis ve Osmanli ressamlari tablolarina imza atmaya baslamislardir.

“Osmanli Sanati’na Dair Denemeler” adli bu çalismada, sanat tarihçileri tarafindan Osmanli Sanatiyla ilgili yazilmis çalismalar yer almaktadir. Osmanli çesmeleri ve medreseleriyle ilgili bibliyografik yazilarin daha önce yapilmamis olmasi onlari özgün kilmaktadir. Ayrica, diger çalismalar hazirlanirken de Basbakanlik Osmanli Arsivi vesikalarindan yararlanilmis ve alana katki saglamasi amaçlanmistir.

Ayse Baylan / Sanat Tarihçisi