Modernizm'in İnanç Hayatına Etkileri Ve Jön Türkler

Mac Farlane 1847 yilinda “dinsizligin el kitabi” olarak vasifladigi Baron d’Holbach’in “Systéme de la Nature” isimli eserini tibbiyeli bir Türk gencinin okudugunu görünce çok sasirir. Okunan kisimlarin özellikle “Tanrinin varligina inanmanin saçmaligi, ruhun ölmezligine inanmanin imkânsizligina” dâir yerler oldugunu belirten Farlane, bir Türk doktorun kendisine “Bu büyük bir eser. Adam büyük feylesof, bütün söyledikleri hakli” dedigini anlatir.Modernlesmeyi, materyalizm ve pozitivizm ekseninde yapma mücadelesi veren Jön Türklerin faaliyetlerinin, bir tahrip ve tahrif, dinî esaslarda süphe uyandirma, insanlari inkâra yönelterek inançlarini bozma oldugu söylenebilir.Çalismamizda, iste onlarin görüslerini açiklayan birkaç örnek: “Ahmed Riza ben dinsizim dermis. Hâsâ, o adam dinsiz degildir. Çünkü o, Comte’un meslegine inanmis. Demek ki îmân var.”Abdullah Cevdet:“Halklar aydinliga kavustukça özgür düsünce ve akil, eski doktrinleri yikacaktir. Dinler, içi oyulmus yapilar gibi yikilip gidecektir…”Ziya Gökalp, “millî din” hayalini söyle açiklar:“Dinin millî sekilde canlandirilmasi, dinden masallarin uzaklastirilmasi, ayin ve merasimlerin, hutbenin, ezanin Türkçelestirilmesi.”Celal Nuri:“Istikbalde din, sadece vicdana ait olacaktir. Fen ve tecrübe, onun yerini alacak…”