Manzume I Fera'iz Muhammed Bin Abbas

Insana mülkiyet hakki tanimayan, kadina miras hakki vermeyen çesitli hukuk sistemlerinin mevcut olageldigi bir dünyada Kur'an-i Kerim'le birlikte yasanan aydinlanmayla adaleti saglayan ve ayrintilariyla izah edilen bir miras hukukunun vücut bulmasi tüm medeniyetler adina bir devrim olmustur. Bu hukukun esaslari fikih kitaplarinda ayrintilariyla ele alinmis, Islam hukukunun bir bölümü olan ferâiz ise öneminden ve konunun çok karmasik olusundan dolayi ayri bir bilim dali sayilmistir. Dünya ve ahiret hayatini yakindan ilgilendirmesi ferâize olan ilgiyi arttirmis ve bu alanda didaktik olmalarinin yani sira sanatsal deger tasiyan manzum ferâizler kaleme alinmistir. Bu manzum serhlerden biri olan Manzûme-i Ferâiz, XV. (812/1409) yüzyilin baslarinda Muhammed bin Abbas tarafindan telif edilmis, mirasin adil bir sekilde nasil paylastirilacagini ayrintilariyla izah eden Türkçe manzum bir ferâiz serhidir.

Eserde; konunun anlasilmasini kolaylastiracak kavramlar verildikten sonra metin, dil özellikleri, imla, ses ve sekil bilgisi bakimindan incelenmistir. Eski Anadolu Türkçesi ile yazilan ve elimizde tek nüshasi bulunan eser, Kipçak Türkçesinin birkaç özelliginin yani sira Arapça ve Farsça dil hususiyetlerini de barindirmaktadir. Bu durum dikkate alinarak söz konusu özellikler, beyit numaralari gösterilerek metinden örneklerle degerlendirilmistir.

Bu kitabin amaci; Eski Anadolu Türkçesi ile 15. yüzyilin baslarinda istinsah edilen manzum bir eser vasitasiyla söz konusu dönemin dil özelliklerini tespit edebilmek, Anadolu'da Oguz agiz özelliklerine dayanan Türk yazi dilinin söz konusu dönemdeki edebi durumunu, söz varligini, isletim özelliklerini, sözcük türetme yollarini anlayabilmek, tespit edilen dil özelliklerinden hareketle Türkiye Türkçesi yazi dilinin tarihi gelisimine isik tutabilmek ve Islam hukukunun bir bölümü olan “ferâiz” ile ilgili kelime ve kavramlari bir araya toplayarak bu alana terminoloji anlaminda bir katki saglayabilmektir. Eserin edebiyat, hukuk, ilahiyat fakültelerinin ögretim üyeleri, ögrencileri, Eski Anadolu Türkçesi ve Miras Hukuku alanlarinin meraklilari için yararli olacagi düsüncesindeyiz.