İslam Kültüründe Felsefenin Krizi Ve Aydınlanma Sorunu

Doç. Dr. Hasan Aydin'in bu yapiti, felsefenin Islam kültüründeki yazgisinda belirleyici olan anilan iki süreci, temel yapisal sorunlarini da dikkate alarak tarihsel-elestirel yöntemle irdelemekte; tarihsel süreçte gözlemlenen felsefeye yönelik çatisma ve gerilim hattini, elestirel bir perspektifle ortaya koymaktadir. Bu bakimdan yapitin, felsefenin Islam kültüründe geçmiste basina gelenlerin, modern dönemde de gelmemesi için bir uyari niteligi tasidigi söylenebilir.

Tarihsel veriler, felsefi düsünce ile kültürlerin ‘sürekli aydinlanmasi' arasinda, köklü bir iliskinin oldugunu gösteriyor. Bir kültürde, felsefi düsünce bir biçimde kök salabiliyorsa, o kültürde belli bir aydinlanma süreci yasanmakta, felsefi düsünce krize girdiginde ya da kötürümlestiginde, bir bütün olarak kültür dinamizmini yitirmekte, duraganlasmakta ve bir süre sonra da kendini yeniden üretemez hale gelmektedir.

Neden böyledir? Kuskusuz sorunun yaniti, üretim iliskilerine ve toplumsal yapiya degin uzanan karmasik çözümlemeleri gerektirmekle birlikte, ilk bakista sunlari söylemek olasidir: Felsefi düsüncede öne çikan sorun odakli elestirel yaklasim, hakikati buldum diyen dogmatik düsünceleri saf disi etmekte, farkli düsüncelerin, karsit savlarin serbestçe tartisilabilecegi demokratik bir ortamin olusumuna katki saglamakta, kavramsal çözümlemeler ve mantiksal uslamlamalar yoluyla var olan düsüncelerin kritik edilmesine olanak saglamakta, daha da önemlisi, bilgi ve deger üretiminin önündeki engelleri kaldirmaktadir.