İbadet Şekilsel Sembolik Ve Toplumsal

Ibadetin “toplumsal olan”la iliskisi gündeme gelince, genellikle ilk düsünülen birlestirici, kaynastirici, toplumsal tabakalar arasindaki farki psikolojik ve sosyal yönden asgariye indirici fonksiyonlardir. Oysa bu iliski çok daha derinlerde olup, konu genelden özele dogru olmak üzere üç alt problem çerçevesinde ele alinabilir. Birincisi, ibadetin incelenmesi ile dinin ilahi ve beseri (toplumsal) olmak üzere iki boyutunun oldugu öne sürülebilir. Dinin ilahi boyutunun yaninda toplumsal bir boyutunun olmasi zorunludur, zira din insana taalluk eden bir olgudur. Buna bagli olarak, ibadetler vaz edilirken beseri olan davranis biçimlerinden hareket etmenin disinda bir imkân söz konusu degildir. Ikinci olarak, din ve toplumsallik arasindaki iliski dinin vaz edilisinden sonra da güçlü bir etkilesimle devam eder. Nihayetinde, ikincisiyle ilintili üçüncü ve daha özel bir problem olarak, ibadet incelemelerinin dinin kurumsallasmasini ortaya koyan önemli bir örneklem oldugunu söyleyebiliriz.