TÜKENDİ
Belirgin görevlerinden birisi de nesiller arasi kültür tasiyiciligi olan ve böylece geçmisle gelecek arasindaki bagin istenilen düzeyde kurulmasina katki saglayan Türk Islâm edebiyatinin baslica biyografik türleri, medeniyet tarihimizin en önemli vesikalarindan sayilan hilyeler ve menâkibnâmelerdir. Mensei Arap edebiyati olmasina ragmen en seçkin örneklerini Anadolu topraklarinda veren bu türler; gerek toplumu pesinden sürükleyerek gelistiren ve dönüstüren sahsiyetleri tanimak, gerekse tarihî gerçeklikleri olmasi gerektigi gibi kavrayabilmek için son dönemlerde sikça üzerinde durulan edebiyat alanlari olmustur.
Bu fonksiyonlari icra eden dinî, edebî ve tarihî eserlerden birisi de Mustafâ Fevzî b. Nu’mân’a aittir. Temelleri, tarihî Buhârâ sehrinde atilan ve 19. yüzyilin basindan itibaren Asya ve Anadolu cografyasinda en yaygin dinî yasayis tarzi hâline gelen Naks-bendî tarîkatinin önderlerini tanitan bu eser, Hilye-i Sâdât adiyla kaleme alinmis ve bu tarîkat silsilesinin tamamini manzûm sekilde anlatan yegâne Türkçe edebî eser olarak temayüz etmistir.
Hilye-i Sâdât, Mustafâ Fevzî b. Nu’mân’in kendi hattiyla ve hazirlik çalismasi olarak kaleme aldigi Risâle-i Ziyâiyye adli eserinin 4-6. sayfalarindaki 67 beyit ile 65-179. sayfalari arasindaki 2804 beyitten mütesekkil 2871 beyitlik bir mesnevîdir. 33 bölüm ve 118 sayfadan olusan bu mesnevîde, tek düzeligi gideren ve çogu kez de müellifin sanat yapma melekesini gösterdigi farkli nazim sekilleriyle kaleme alinmis manzûmeler de bulunmaktadir.
Hilye-i Sâdât’ta, dört büyük melekten biri olan Cebrâil ile Naks-bendî silsilesinden 32 sahis konu edilmistir. Müellif, Hz. Muhammed’le ilgili kismi Sümûsu’s-Safâ adiyla müstakil olarak nesrettiginden bu mesnevîde Hz. Ebû Bekir ile Hasan Hilmî Efendi arasindaki sahislara yer vermistir. Hilye-i Sâdât’in her bölümünde a) anlatilan sahsin hayatiyla ilgili bilgiler ile sahsin gösterdigi kerâmetlerin veya sahisla ilgili çok bilinen olaylarin anlatildigi menâkib kismi b) sahsin fizikî ve(ya) ruhî özelliklerinin ortaya kondugu hilye/semâil kismi olmak üzere temelde iki mevzunun islendigi görülmektedir.
Naks-bendî silsilesinden bahseden pekçok mensûr eserin bir nevi nazma çekilmis hâli olan Hilye-i Sâdât üzerine yapilan bu çalismanin hilye ve menâkibnâme türlerinin daha iyi anlasilmasina katki sunacagi ve silsile-i sâdâtla ilgili biyografik anlatilarin bir kez daha hatirlanmasina vesile olacagi inancindayiz.
Bu fonksiyonlari icra eden dinî, edebî ve tarihî eserlerden birisi de Mustafâ Fevzî b. Nu’mân’a aittir. Temelleri, tarihî Buhârâ sehrinde atilan ve 19. yüzyilin basindan itibaren Asya ve Anadolu cografyasinda en yaygin dinî yasayis tarzi hâline gelen Naks-bendî tarîkatinin önderlerini tanitan bu eser, Hilye-i Sâdât adiyla kaleme alinmis ve bu tarîkat silsilesinin tamamini manzûm sekilde anlatan yegâne Türkçe edebî eser olarak temayüz etmistir.
Hilye-i Sâdât, Mustafâ Fevzî b. Nu’mân’in kendi hattiyla ve hazirlik çalismasi olarak kaleme aldigi Risâle-i Ziyâiyye adli eserinin 4-6. sayfalarindaki 67 beyit ile 65-179. sayfalari arasindaki 2804 beyitten mütesekkil 2871 beyitlik bir mesnevîdir. 33 bölüm ve 118 sayfadan olusan bu mesnevîde, tek düzeligi gideren ve çogu kez de müellifin sanat yapma melekesini gösterdigi farkli nazim sekilleriyle kaleme alinmis manzûmeler de bulunmaktadir.
Hilye-i Sâdât’ta, dört büyük melekten biri olan Cebrâil ile Naks-bendî silsilesinden 32 sahis konu edilmistir. Müellif, Hz. Muhammed’le ilgili kismi Sümûsu’s-Safâ adiyla müstakil olarak nesrettiginden bu mesnevîde Hz. Ebû Bekir ile Hasan Hilmî Efendi arasindaki sahislara yer vermistir. Hilye-i Sâdât’in her bölümünde a) anlatilan sahsin hayatiyla ilgili bilgiler ile sahsin gösterdigi kerâmetlerin veya sahisla ilgili çok bilinen olaylarin anlatildigi menâkib kismi b) sahsin fizikî ve(ya) ruhî özelliklerinin ortaya kondugu hilye/semâil kismi olmak üzere temelde iki mevzunun islendigi görülmektedir.
Naks-bendî silsilesinden bahseden pekçok mensûr eserin bir nevi nazma çekilmis hâli olan Hilye-i Sâdât üzerine yapilan bu çalismanin hilye ve menâkibnâme türlerinin daha iyi anlasilmasina katki sunacagi ve silsile-i sâdâtla ilgili biyografik anlatilarin bir kez daha hatirlanmasina vesile olacagi inancindayiz.