Halil Rıfat Paşa Dönemi Ve İcraatı 1827 1901

Halil Rifat Pasa, 1876 yilindan, Dahiliye Nazirligi'na tayin edildigi 1891 yilina kadar: Tuna, Kosova, Selanik, Sivas, Manastir ve Aydin Vilayetlerinde valilik yapti. Sivas, Manastir ve Aydin Valilikleri çok meshurdur ve bilhassa bu vilayetlerde kalici izler birakmistir. Bayindirlik, imar ve egitim-ögretim sahalarinda vatandas-devlet isbirligi saglayarak hazineye ciddi bir yük getirmeden basardigi isler gerçeklestirdigi hizmetler, buralardaki icraatinin en mühim ve yairici vasfidir. 19. Asrin yüzlerce vali ve sair idarecisi arasinda, yol yapimiyla ilgili isim birakan yegane kisi odur. Bu gün hala, yol yapimi deyince akla Halil Rifat Pasa isminin gelmesi bundandir. " Gidemedigin yer senin degildir" sözü ona aittir. Devlet- vatandas isbirligi sayesinde Sivas' ta yaptirdigi yollar ve köylere kadar götürdügü egitim hizmetleri ve bu icraat esnasinda nesrettigi tenbihnameleri çok ünlüdür. Manastir Vilayeti'nde eskiyaya karsi verdigi mücadelede aldigi tedbirler ve tatbikata koydugu yepyeni usüllerle imar ve bayindirlik kadar kamu güvenligi ve asayis konularinda da sadece kendi devrinin idarecileri için degil, bilahare yetisen idareci nesilleri için de bir nevi "numune-i imtisal" teskil etmistir. Aydin Valiligi döneminde giristigi imar faaliyetinin yani sira, matbuat ve nesriyatin gelismesi yolundaki hizmetleri Cumhuriyet devrine kadar uzanan tesirler birakmistir. O devirde Aydin vilayetinin merkez sancagi Izmir sehrimizin Türk basin tarihindeki yerini borçlu oldugu simalardan biri de yine Halil Rifat Pasa'dir. "Iller Idaresi" tarihimizde , O'nun kadar hayirla yad edilen bir baska idarecinin bulunmayisi bosuna degildir.