TÜKENDİ
Dünya kabugu büyük hareketlerle biçim alirken, simdiki Birgi'nin bulundugu alanda olusan topografya, savunma olanaklarina zemin hazirlamis; burada yerlesenler için uygun bir ortami olusturmustur. Engebeli arazi yapisi kente peyzaj özellikleri katarken, Küçükmenderes Irmagi'ni (Kaystros) besleyen Birgi Çayi'nin Sariyar deresi ve Papaz deresi isimli iki kolla kentin içinden geçmesi, Birgi'ye ayni zamanda bir "su kenti" olma özelligi kazandirmistir. Bozdag'dan dogan Küçükmenderes Irmagi, Ephesos kenti yakinlarindan Ege denizine dökülür. Latin ozani Ovidius, Kaystros Irmagi etrafindaki bitki örtüsünü su sözlerle belirtmistir: "Sarar çevresini orman, taçlandirir sularini, bir örtü korur gölgeleri günesin alevlerinden. Serinlik verir dallar, kizil çiçekler biter islak topraktan: geçmez oranin bahari." Birgi, Eskiçagdan itibaren sirayla Lydia, Pers, Hellen, Roma, Bizans, Aydinoglu Beyligi, Osmanli ve Türkiye Cumhuriyeti'nin bir kenti olarak tarih sahnesindeki yerini almistir. Birgi Aydinoglu Beyligi'nin ilk baskentidir. Korsan denizciligi ile ün yapan bu beyligin kazancinin büyük bölümünü, vurgunlar ile Venedik-Ceneviz ticari iliskileri olusturmustur. Küçükmenderes Vadisi'nin bu özgün yerlesimi, kimi zaman deri, ipek ipligi ve dokumacilik konularindaki üretimi ve bunlarin ticaretiyle en zengin seklini bulmus, kimi zamanlarda depremler (1653. 1846-1850), veba salgini (1560, 1865), yangin (1922) ve sel baskini (1939) nedeniyle en zor dönemlerini yasamistir. Arkeolojiden mimarliga, etnografyaya, resimden müzige, sanat ve bilim dallarinda arastirma konulari için Birgi, zengin bir birikime sahiptir. Birgi, Küçükmenderes Ovasi'na inen sislerle günümüzde gerçek dünyadan kopmus gibi görünse de, bu özgün yerlesim, hala büyük