Felsefelogos Sayı 62 Günümüzde Aydınlama

Hiç kuskusuz, modern siyasetin odaginda iki devrim var: Amerikan Devrimi ve Fransiz Devrimi. Her iki devrim sürerken özne, öznenin eylemi ve bu dogrultuda kurulan aklin siyasal yargilarinin evrensel karaktere sahip olup olmamasi tartismasi yapiliyor. Önyargilara karsi savas, dinsel tolerans, özgürlesme arayisi, bir yurttas hakki olarak egitim, tüm topluma yayilan yurttaslik haklari, kamu yarari ve kamusal ödev gibi konularsa devrimlerle iliskili yeni tartisma basliklari. Bu tartismalarin yürütüldügü döneme Aydinlanma çagi deniyor.

Burada baslayan tartismalar on dokuz ve yirminci yüzyilin önemli filozof ve düsünürlerince derinlestirildi. Hegel, Marx, Nietzsche, Weber, Adorno ve Horkheimer, Arendt, Habermas, Foucault gibi filozoflar önemli görüsler üretti.

Simdi ilerlemeye "Aydinlanmaci sinirlar konulabilir mi?" sorusunun güçlü bir sekilde yeniden sorulmasi gerekiyor. Bahsi geçen muhtemel sinir normatif ve/veya pratik iliskiler düzeyinde nereden geçmektedir? Habermas'in cumhuriyet, kapitalizm ve kültür tartismalari, Arendt'in siyasal eylem, siyasal yargi gücü ve kötülük tartismalari, Ranciere'nin ilkelere dayali siyasal ve demokrasi konusundaki analizleri "akli ilerlemeye kurban etmeden özgür yurttaslar olarak bir arada yasama"nin ya da bir anlamda "Günümüzde Aydinlanma"nin kavramsal çerçevesini ortaya koyan girisimleri olarak okunamaz mi?

Benzer sekilde kötülügün böylesine siradan bir hal almaya basladigi, seküler kavrayis ile özgürlükler arasindaki iliskinin gün geçtikçe muglaklastigi, kapitalist ekonominin esitlik ve özgürlügü birbirinden ayri kategoriler olarak düsünmeyi bir ilke haline getirdigi günümüzde söz konusu sorunun degerinde herhangi azalma olmadigi açiktir. Bu sorulardan hareketle Aydinlanma çaginin sorularini, yeniden ve bugünkü kosullara uygun sekilde gündeme tasimanin verimli olacagini