Derbendname

Eldeki çalisma, ilk defa 16. yüzyilda Dagistan topraklarinda kaleme alindigi düsünülen Derbendnâme'nin Azerbaycan'in baskenti Bakü'de bulunan Azerbaycan Millî Ilimler Akademisi M?h?mm?d Füzuli Adina El Yazmalari Enstitüsünde muhafaza edilen üç nüshasindan birinin incelemesidir. Diger iki nüshanin incelenip yayinlanmasi bu yayini takip edecektir. Sonundan eksik ve basi biraz bozuk olmasina ragmen, enstitüde A-613 arsiv numarasi ile kayitli olan bu nüshadan baslanmasinin sebebi, mevzubahis üç nüsha içerisinde dili en ilginç olan nüshanin bu olmasidir.

Derbendnâme, Hazar devletinin Kafkasya civarindaki hareketleri hakkinda ayrintili malumat vermektedir. Derbent sehri ve Dagistan ile ilgili müstesna tarihî bilgiler içeren eser, Kuzey ve Güney Kafkasya'nin geneli hakkinda da çok degerli tarihî malumat ihtiva etmektedir. Eserin baslarinda Hazarlar ve Sasani Iran arasinda cereyan eden iliskiler ve savaslar konu edinilmektedir. Eserin devaminda Hazar – Arap savaslari etrafinda cereyan eden olaylar anlatilmaktadir. Bu tarihî bilgilerin yaninda, Derbendnâme'de, tarihî süreç içerisinde Kafkasya civarinda yasayan ve bazilari hâlâ yasamakta olan birtakim halklar hakkinda ve bölgede yasamis veya faaliyette bulunmus bazi tarihî sahsiyetler hakkinda da tafsilatli bilgi bulunmaktadir. Ayrica bölgedeki birçok sehrin tarihi ve tarih içerisinde insa edilmis anit eser hakkinda da bilgi mevcuttur.