Demokratik Toplum Düzeni Ve Parti Yasakları

Parti kapatmalar, 1961 Anayasasi döneminde oldugu gibi, 1982 Anayasasi döneminde de siyasi kosullarin da etkisiyle, 1990’larin basindan itibaren gündemde olmustur. Bu çerçevede, koalisyonun büyük ortagi olan Refah Partisi dahi kapatilmistir. Hatta daha sonra, tek basina iktidar olan Adalet ve Kalkinma Partisi’ne karsi da kapatma davasi açilmistir. Bu, Avrupa Konseyi üyesi ülkeler bir yana, demokratik hiçbir ülkede kolay rastlanacak bir durum degildir. Demokratik Toplum Partisi davasinin Avrupa Insan Haklari Mahkemesinin önünde derdest oldugu hatirlandiginda, parti kapatmanin, bir anlamda, Türkiye’de hala güncelligini korudugu söylenebilir. Bu tez çalismasinin basladigi tarihte, bölücülük, azinlik yaratmak gerekçesiyle kapatilan çok sayida partiye ek olarak, koalisyonun büyük ortagi olan Refah Partisi için de (laiklik karsiti eylemlerin/söylemlerin odagi oldugu gerekçesiyle) kapatma davasi açilmisti. Tezin yazim sürecinde dava, partinin kapatilmasiyla sonuçlanmisti. Pekiyi anayasasina temel haklarin sinirlanmasinin siniri olarak “demokratik toplum düzeninin gerekleri” ölçütünü yerlestiren bir ülkede nasil oluyor da çok sayida parti, hatta koalisyonun büyük ortagi olan bir parti bile kapatilabiliyordu? Bir baska ifadeyle bu partilerin kapatilmasi “demokratik bir toplumda gerekli” miydi? Çalismayi, bu sorularin tesvik ettigi söylenebilir. Bunun için önce, Türk hukukunda ve Avrupa Insan Haklari Sözlesmesi hukuku çerçevesinde “demokratik toplum düzeninin gerekleri” kavrami/ölçütü aydinlatilmaya, açiklanmaya çalisilmistir. Daha sonra, parti kapatma kararlarinin “demokratik toplum düzeninin gerekleri” ölçütüyle uyumlu olup olmadigi tartisilmistir. 2000 yilinda tamamlanan bu çalisma, kismi güncellemelerle okuyucuya sunulmaktadir. Güncellemeler, degisiklikler o tarihteki degerlendirmelerin degerini, isabetini ortaya koymak amaciyla sinirli tutulmustur.