Boşnak Halk Masalları

Geçmisten günümüze tüm birimleri ile hayatta kalmayi basaran türlerden biri olan masal, sözlü halk kültürü içerisindeki varligini ve önemini güncel yapisal formatlar ve motiflere bürünerek sürdürmeye devam etmektedir.
Bilindigi üzere, sözlü kültür ürünleri, ait oldugu toplumun hayata bakis açisini yansitan, o toplumun içtimai yasalarini bünyesinde barindiran muhtevalari ile de oldukça önemli bir isleve sahiptir. Folklor mahsullerinin en dikkate deger yönlerinden olan sosyo-kültürel bellegin gelecek kusaklara nakli konusunda anlati esasli türlerden birisi de masaldir. Masallar toplumsal degerleri kusaktan kusaga aktararak, toplumun devamliligini ve birligini saglamakta, yeni kusaklarin ilgili toplumun deger yargilari, hayata bakis açisi, kaçinmalari, ilke ve idealleri dogrultusunda yetismesinin temininde ciddi görevler ifa etmektedir.
Çok uluslu toplumlardaki homojen yapi, toplumu olusturan birimlerin ulus kimliginin korunmasi sürecinde, kültür degerlerinin korunmasi ve yasatilmasini çok daha fazla lüzumlu kilmaktadir. Bu yaklasim esliginde, Bosna-Hersek’i olusturan üç kurucu halktan biri olan ve Müslüman kimligi ile farklilasan Bosnaklarin milli kimlik numunelerinden olan masallar üzerinde derleme ve tercüme çalismalari yapmayi bilimsel ve kültürel sorumlulugumuz açisindan gerekli gördük.
Bosnak-Türk ortak tarihi ve kültürel arka yapisi göz önüne alindiginda, iki ulusun uzun soluklu birlikteliginden beslenen ve pek çok ortak kültür motifine sahip olan Bosnak masallarini Türkiye Türkçesine kazandirarak, Bosnak halk kültürü çalismalari konusunda bir adim da biz atmak istedik. Çalismamizin Türkçe olmasindan hareketle, Bosnak alfabesi ve Türk alfabesi arasindaki yazi ve telaffuz farkliliklarini, Bosnakça kisi ve yer isimlerinde, okuyucuya kolaylik saglayacagi düsüncesiyle Türkçe yazi ve konusma dilinin karakter özelliklerini dikkate alarak sekillendirmeye çalistik. Böylece, 24 tanesini saha çalismasi metodolojisi ile yüz yüze görüsme teknigi ile derledigimiz, 28 tanesini ise Aisa Softiç’in, “Antologiya Bosnyacke Usmene Price” adli eserinden tercüme yoluyla elde ettigimiz (11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43, 44, 45, 47, 48, 49, 50 nolu masallar ) 52 Bosnak masalini bu çalismada biraraya getirmeyi basardik.
Çalismamizda, Giris, Masal Nedir?, Bosnak Masallarinin Genel Özellikleri, Bosnak Masallarinin Siniflandirilmasi, Bosnak Masallarinin Formel Yapisi, Bosnak Masallarindaki Tipler basliklari altinda yaptigimiz açiklamalari takiben derleme ve tercüme yoluyla elde ettigimiz Bosnak masal metinlerine yer verdik.