Taltif ile Tahdid Arasında II. Abdülhamid Dönemi Takvim Sansürleri

Takvim yayıncılığı, II. Abdülhamid döneminde kimi zaman teşvik edilen (taltif), kimi zaman ise sansür yoluyla sınırlandırılan (tahdîd) bir yayın türü olarak devlet ile toplum arasındaki hassas bir denge üzerinde şekillenmiştir. Bazı takvimler desteklenirken, bazıları görselleri ve içerikleri sebebiyle sansüre uğramıştır. Bu yönüyle takvimler, devletin bilginin dolaşımı üzerinde kurduğu denetim politikalarıyla doğrudan ilişkilendirilen bir matbuat alanına dönüşmüştür.

Elinizdeki çalışma, II. Abdülhamid döneminde takvimlerin nasıl hazırlandığını, içeriğini ve hangi gerekçelerle sansüre tâbi tutulduğunu arşiv belgeleri ışığında incelemektedir. Bu çerçevede, özel kişi ve kuruluşlar tarafından hazırlanan takvimlerin sansür süreçleri ele alınarak, matbuatın gelişimi ile bilginin dolaşımı üzerinde kurulan devlet denetimi ortaya konulmaktadır.